Historische Inleiding tot de Wijsbegeerte
Uit NFK Wiki
Inhoud |
Vakbeschrijving
http://onderwijsaanbod.kuleuven.be/syllabi/n/W0AB8AN.htm
Wordt vanaf 2011-2012 gegeven door prof. Van Riel, in 2010-2011 door G. Galle en daarvoor door prof. Steel.
Studiemateriaal
- cursus door prof. Van Riel, meer info in de les
Opinies
Examenvragen
Examenvragen 2009-2010
- Tekstvraag: 'De beschouwing is superieur' bij Aristoteles. Leg uit en betrek in je uitleg ook het statuut van de mens bij Aristoteles.
Examenvragen 2007-2008
- Is filosofie mogelijk wanneer er -zoals in de Middeleeuwen- waarheden werden aangenomen vanuit de openbaring?
- Bespreek vanuit de confrontatie van Socrates met de sofisten de verhouding tussen filosofie en retoriek.
- Toon aan dat Kant met zijn filosofie drie zaken trachtte te verzoenen: het wetenschappelijk wereldbeeld, de morele eis en de uiteindelijke bestemming van de mens.
- Tekstvraag: Het streven naar inzicht en geluk vallen samen, toon dit aan aan de hand van de teksten van Aristoteles.
- In zijn filosofie radicaliseert Plato de Socratische problematiek tot in haar metafysische consequenties. Leg uit.
- Tekstvraag: Bespreek de bewijsvoering die Descartes uitwerkt in het vierde deel van 'Discours de la méthode' om de wetenschappen te 'funderen'.
Examenvragen 2006-2007
- Marx, één der grootste ideologiecritici, lag ongewild aan de basis van één van de grootste ideologieën van de twintigste eeuw. Verklaar.
- Tekst: Bespreek de 'morale provisoire' bij Descartes.
Toledo 2006-2007
• Vragen over het tweede deel
- Welke betekenis kan men toekennen aan de middel-eeuwen in de ontwikkeling van de filosofie. Betrek in uw antwoord het standpunt van Etienne Gilson
- Waarop berust het onderscheid tussen theologie en filosofie volgens Thomas van Aquino en hoe moet men hun wederzijdse relatie denken?
- Vergelijk Augustinus en Thomas over de betekenis van de filosofie voor een christelijk denken.
- Wat is de historische betekenis van Augustinus’ cultuurprogramma in “De Doctrina Christiana” (‘plundering van Egypte’).
- Welke argumenten ontwikkelt Thomas om aan te tonen dat er naast de filosofie ook een geopenbaarde waarheid nodig is (cf. Summa contra Gentiles I,3-5)
- Is filosofie mogelijk wanneer men – zoals in de middeleeuwen – een geopenbaarde waarheid aanvaardt?
- Waarom behoren inzichten die in principe met de rede te achterhalen zijn toch ook tot de religieuze openbaring? (cf. Summa contra Gentiles I,3-5)
- Volgens Thomas (moeten) geloof en rede in harmonie zijn. Bespreek
- Is theologie een wetenschap? Bespreek het standpunt van Thomas van Aquino.
- De ontwikkeling van het laatmiddeleeuwse denken leidt tot het uiteengaan van filosofie en theologie. Verklaar. Wijs op het belang van deze ontwikkeling voor het moderne denken.
- Hoe karakteriseert Hegel de middeleeuwse filosofie. Leg uit en wijs op verschil tussen moderne Aufklärung en het middeleeuwse denken.
- Is het onderscheid tussen ‘openbaring’ en ‘rede’ ook nu nog voor de filosofie vruchtbaar ? Vergelijk het onderscheid tussen ‘openbaring’ (révélation) en ‘onthulling’ (dévoilement ) volgens Levinas
- Welke houding nemen de christelijk denkers in de Oudheid aan tegenover de filosofie?
- Kan de filosofie ooit de functie van religie overnemen ? (cf. ook Conte)
- In welke mate blijft de Westerse filosofie gebonden aan haar christelijke voorgeschiedenis?
• Vragen over het positivisme
- Wat bedoelt men in de 19de eeuw met “positieve wetenschappen”? Vergelijk met het wetenschapsideaal van de 17de eeuw en met de wetenschapskritiek in de 20e eeuw
- Volgens A. Comte moet de “positieve filosofie” aan de grondslag liggen van de hervorming van de moderne samenleving. Leg uit? Wat bedoelt hij met dit “positieve denken”.
- Wat is positivisme? Waarom is dit een radicale uitdaging voor de filosofie? Welke kritische vragen kan men hierbij stellen?
- Bespreek, uitgaande van Marx, het onderscheid filosofie ideologie. Waarom meent Marx dat zijn eigen denken geen ideologie is.
- Marx, de meest radicale criticus van de ideologie, heeft ongewild de grondslag gelegd van de grootste ideologie van de 20e eeuw. Leg uit
- Wat blijft er na de Marxistische kritiek nog over van het antieke filosofische ideaal van de “theoria” (zie p. 110vv.)
- Wat bedoelt men met existentiefilosofie? Van Kierkegaard wordt gezegd dat hij de ‘voorloper’ is van de existentiefilosofie. Leg uit
- Bespreek de samenhang tussen het streven naar kennis en het verlangen naar geluk in de klassieke filosofie. Waarom is die samenhang verloren gegaan in de recente periode?
- Welke opties blijven nu aan het begin van de XXIe eeuw nog open voor het filosofische project? (cf. cursus 127-131). Bespreek de mogelijkheden die geanalyseerd worden in de slotbeschouwing van cursus en situeer hierin of hiernaast uw eigen standpunt.
Algemeen over de hele leerstof (8/11/2004)
- Vanuit een reflectie op de wetenschap herformuleert Kant de doelstellingen van de filosofie. Leg uit.
- Waarop berust het onderscheid tussen theologie en filosofie volgens Thomas Van Aquino en hoe moet men hun wederzijdse relatie denken?
- Wat is de grondstelling van het positivisme? Geef een kritische evaluatie.
- Welke betekenis kan de mythe nu nog hebben voor de filosofie?
- Indien het christelijk geloof zo verschillend is van de filosofie, hoe kan er dan sprake zijn van een Philosophia Christiana?
- Descartes wilde aan de nieuwe fysica het metafysisch kader geven dat eraan ontbrak. Verklaar en toon aan hoe Descartes dit project uitwerkte.
- Vergelijk de Aristotelische natuurfilosofische verklaring van de beweging met Galileï’s mathematisch-fysische verklaring.
- In welke zin kan Kierkegaard als een voorloper van de existentiefilosofie worden beschouwd?
- Welke houding nemen de Kerkvaders voor Augustinus in tegenover de filosofie? Wat is het gevolg voor het statuut van de filosofie?
- De samenhang tussen het streven naar geluk en het streven naar kennis is in de recente periode verloren gegaan. Leg uit. Hoe reageren hedendaagse filosofen hierop?
- Zowel Socrates, Plato en Aristoteles zoeken als filosoof inzicht in het eidos van de dingen. Toch leidt dit bij elk van hen tot een verschillende filosofie. Leg uit.
Examenvragen 2005-2006
- Vergelijk de natuurfilosofie van Aristoteles met de mathematische fysica van Galilei.
- Wat is metafysica? Waarom is metafysica volgens Kant als theoretisch project onmogelijk? Welke bijdrage kan de praktische rede hieraan leveren?
- tekstvraag: Bespreek de opstijging van de ziel tot de hoogste vorm van kennis aan de hand van de allegorie van de grot.
- Iets over positivisme: wat een 'philosophie positive' inhoudt en wat het positivistisch project van Comte was, ofzo.
- Systematiek van het kennen bij Aristoteles en Plato vergelijken.
- Tekst: Descartes. Kan men op basis van deze tekst zeggen dat Descartes de grondlegger van de rationalistische filosofie is? (of iets dergelijks)
- Kan de filosofie iets over de mythe zeggen?
- "De echte waarheid is het systeem van de waarheid" Bespreek dit citaat van Hegel
- Tekst: Aristoteles: Het streven naar inzicht en geluk zijn met elkaar verbonden. Hoe zit dat bij Aristoteles?
- Betekenis van middel-eeuwen voor de filosofie ... Gilson zijn standpunt? ...
- Wat kan filosofie in 21e eeuw zijn ... (laatste pagina's van boek)
- Tekst Aristoteles: hoogste geluk is voor hem ...? + zijn argumenten waarom filosofie de 'hoogst voortreffelijke bezigheid is' ...
- Verschil tussen retoriek en filosofie adhv Socrates en de sofisten
- Empiristen<->rationalisten, empiristen=rationalisten en waarom ze beiden mislukten
- 3 Argumenten waarom sommige kennis over god de rede te boven gaat bij tekst van Thomas.
- Filosofie als levenswijsheid, leg uit. Vergelijk hierbij Stoa en Epicurisme.
- Terwijl Kant negatief was tegenover de metafysica stond hij toch aan de basis van een absoluut idealisme. Leg uit.
- Tekstvraag over Descartes, het vierde deel (toepassing van de methode).
- Bespreek, uitgaande van de confrontatie tussen Socrates en de sofisten, de spanning tussen retoriek en filosofie
- Net als Descartes zochten ook de empiristen van de zeventiende en achttiende eeuw naar een foundation of the complete system of science. Toon waarin hun project lijkt op, en verschilt van dat van het rationalisme. Waarom "mislukken" beide projecten?
