Geschiedenis van de wijsbegeerte van de oudheid
Uit NFK Wiki
Inhoud |
Vakbeschrijving
Sinds 2010-2012 gegeven door prof. Van Riel.
Opinies
Studiemateriaal
Tekstboek via Alpha Copy (niet hetzelfde als de lessen, maar wel te gebruiken). Teksten via Toledo.
Examenvragen
Examenvragen 2010-2011
Presocratici
- Wat is de oorzaak van beweging bij Anaxagoras? Wat is de kritiek van Plato hierop?
- Vergelijk en bespreek de betrouwbaarheid van de zintuigen bij Anaxagoras en Democritus
- Twee fragmenten van Anaxagoras ("want hoe zou haar uit niet-haar en vlees uit niet-vlees kunnen ontstaan?" & "En wanneer de delen van het grote en kleine gelijk zijn in aantal, [...] gelijk in aantal in de kleinere en in de grotere dingen die worden onderscheiden") + "is er een uitzondering op deze algemene regel?"
- Bespreek: de opvattingen over het bestaan van lege ruimte bij Democritus en de Stoa.
- Tekst van Aristoteles over toeval als "oorzaak" bij de atomisten.
- Bespreek een fragment van Parmenides (fragment 1 uit het tekstboek).
- Bespreek een fragment van Democritus (over waarneming en kwaliteiten van waargenomen objecten)
Socrates, Plato en Aristoteles
- Bespreek kennisverwerving bij Plato & Aristoteles
- Leg uit: act en potentie bij Aristoteles
- Waarom heeft Aristoteles een teleologisch wereldbeeld in tegenstelling tot de atomisten?
- Leg uit: Aristoteles: categorieën.
- Leg uit: Socratische ironie.
- Vergelijk de visies van Plato en Aristoteles op de ziel.
Stoa en Epicurisme
- Twee tekstfragmenten over de Stoa (alleen materiële dingen kunnen effecten voortbrengen; er zijn onlichamelijke, causaal impotente dingen, nl. lekta, tijd, ruimte en de leegte).
- Leg uit: passies bij de Stoa
- De 1e streving van de mens bij de Stoa.
- Bespreek: de opvattingen over het bestaan van lege ruimte bij Democritus en de Stoa.
- Vergelijk de handelingstheoriëen van de Stoa en de Epicureërs.
Neo-Platonici
- Leg uit: de 3 hypostasen bij Plotinus
Examenvragen 2006-2007 (C. Steel)
OPGELET! Deze examenvragen zijn verouderd.
- Is het zinvol een scherpe scheiding te trekken vanaf Socrates? (Betrek Socrates' autobiografie in de Phaedo in je antwoord) Bespreek ook de herwaardering van de pre-Socratici in de hedendaagse tijd. (Deze stond al ongeveer hierboven, maar in twee gedeeld en niet helemaal volledig.)
- Was het de bedoeling van Plato om in de "politeia" de ideale staat te beschrijven?
- Epictetus: leg uit. (Steel vroeg mij ook wanneer hij leefde: in de 1e eeuw, blijkbaar.)
- Vanuit welk perspectief geeft Aristoteles een overzicht van de ontwikkeling van de wijsbegeerte in de Metaphysica A?
- "De wijze kijkt naar zichzelf... daar vindt hij alles" (Plotinus) Leg uit! (tweede deel)
- leg uit: Democritus' atomisme, situeer in de tijd en vergelijk met epicurus
- waarom zegt Aristoteles dat inzicht in de eerst oorzaken de hoogste wijsheid is
Examenvragen 2005-2006 (C. Steel)
OPGELET! Deze examenvragen zijn verouderd.
- De leer van Aristoteles over de vier oorzaken.
- Welke argumentatie gebruikt Plato op het einde van boek V van de politeia om het onderscheid aan te duiden tussen het ene eidos en de vele dingen die eraan deelhebben ?
- Wat is de functie en de bedoeling van de Mythe van Er op het einde van de Politeia van Plato?
- Bespreek het openingszinnetje van Anaxagoras' werk Over De Natuur: "Alle dingen waren samen, toen kwam de nous en die heeft alles geordend." + Bijvraagje: over de betekenis van fusis = onstaan, groeien. Dan verband gelegd met een fragmentje van Empedocles.
- fragmentje van Parmenides, bijna helemaal op het einde: "Zij (de stervelingen) hebben nl. het besluit genomen 2 gedaanten te benoemen. (Slechts) een daarvan (te benoemen) is niet noodzakelijk. Hierin ligt hun dwaling besloten."
- De hoogste wetenschap is de wetenschap van God: dubbele interpretatie. Leg uit. (= van die objects- en subjectsgenitief)
- Aanvulling van Adimantus bij Glauco
- Democritus
- Parmenides citaat: 'Op deze plaats beëindig ik een en al bedrog'
- Thales bij Aristoteles: in welke zin en met welk recht als oervader van de filosofie
- Empedocles fragment 20
- Herwaardering van de presocratici bij moderne filosofen
- Parmenides zelf en bij Aristoteles: het verschil
- de pluralisten: het verschil tussen Empedocles en Anaxagoras
- Socrates' (geestelijke) biografie in de Phaedo
- Het ontstaan van de staat volgens Socrates
- citaat Aristoteles, Metafysica 1 ("Daaraan .....opgesomd hebben")
- "panta rei" is niet Heraclitus' basisinzicht: alles is één
- de delen van de ziel: doen we alles met 1 deel of met alle drie delen ? (en vergeet daarbij niet het 'principe van de niet-contradictie' als methodologisch argument)
- Het socratisch probleem: de historische figuur van S. en de bronnen
- (een echt gesteld bijvraagje) was Plato een rationalist ?
- de historische socrates
- wat zegt glauco over de natuur en oorsprong van rechtvaardigheid en wa is plato's antwoord daarop, het wezen en de staat
- de bespreek de karakterisering van plato in aristoteles methafyica
- een fragment uit de Phaedo
- Waarom Artistoteles de eerste oorzaken de hoogste wijsheid noemt
